Gdybym dziś planował kopanie kryptowalut, najpierw policzyłbym koszt sprzętu i prądu, a dopiero potem potencjalne zyski. Prosty zestaw GPU można zbudować z posiadanych części, jednak kompletna koparka z sześcioma kartami RTX 5070 może kosztować około 37 500 zł brutto. Mniejszy, specjalistyczny model, taki jak KD-Box Pro, to wydatek rzędu 1300–1500 dolarów; przy imporcie z Chin trzeba doliczyć 23% VAT. Z kolei wydajne urządzenia ASIC do kopania Bitcoina pobierają nawet ponad 3000 W, dlatego wymagają odpowiedniego zasilania, chłodzenia i miejsca.

Koszt prądu może szybko zmienić opłacalność całego przedsięwzięcia. Zestaw GPU, który pobiera średnio 1,06 kW i działa przez 95% czasu, zużywa około 725 kWh miesięcznie, czyli mniej więcej 34 800 kWh w ciągu czterech lat. Przy stawce 0,70 zł/kWh rachunek za ten okres wynosi około 24 400 zł, a przy 1,20 zł/kWh — około 41 800 zł. Dla porównania mała koparka o poborze 230 W, pracująca przez całą dobę, zużywa około 166 kWh miesięcznie. Przy cenie 0,50 zł/kWh kosztuje to około 83 zł. Najdroższe ASIC-i, które pobierają 3,5 kW, mogą natomiast zużyć ponad 2500 kWh miesięcznie.

Nawet koparka może przynosić straty — rachunek za prąd zmienia wszystko

O opłacalności kopania decydują nie tylko cena urządzenia, lecz także kurs monety, trudność sieci, opłata puli i czas pracy. W przykładowym wyliczeniu Antminer S21+ generował około 34,20 zł przychodu dziennie, ale prąd w taryfie G11 kosztował 85,50 zł, co oznaczało stratę bliską 49 zł na dobę. Wynik może wyglądać lepiej przy nocnej taryfie, nadwyżkach z fotowoltaiki albo odzysku ciepła — urządzenie może oddać w postaci ciepła nawet około 95% pobranej energii. Z kolei zakładany urobek z zestawu GPU, wynoszący 150 000 zł przez cztery lata, po odjęciu sprzętu za 37 500 zł i energii za około 88 000 zł dawałby przy stawce 0,70 zł/kWh dodatni wynik. To jednak prognoza zależna od rynku, a nie gwarantowana wypłata.

Przed zakupem koparki sprawdź całkowity koszt energii i przygotuj kilka wariantów kalkulacji. Zysk zależy od cen prądu, kursu kryptowaluty i trudności sieci.

Dlatego traktowałbym zakup koparki jako ryzykowną inwestycję, a nie pewny sposób na dodatkową pensję. Sprzęt może się zepsuć, kurs spaść, a rosnący hashrate zmniejszyć udział każdego górnika w nagrodach. Przed zakupem sprawdziłbym pobór mocy watomierzem, obliczył koszt dodatkowej kilowatogodziny — w domowej taryfie G11 może wynosić około 0,98–1,10 zł — i porównał kilka scenariuszy cenowych. Przy taniej energii, na przykład z własnej fotowoltaiki, inwestycja może się opłacić; przy drogim prądzie koszt sprzętu to dopiero początek wydatków.

Od przychodu do zysku: jak obliczyć realną rentowność koparki

Oceniając rentowność koparki, odróżniam przychód od zysku: od wartości urobku odejmuję koszt energii, opłatę puli, przestoje i cenę sprzętu. Dla zestawu pobierającego około 1,06 kW i pracującego przez 95% czasu obliczam zużycie, mnożąc moc przez liczbę godzin pracy i stawkę za kWh. Wychodzi około 725 kWh miesięcznie, więc przy cenie 0,70 zł za kWh sam prąd kosztuje około 508 zł. Rzeczywisty pobór sprawdzam watomierzem, ponieważ dane katalogowe nie zawsze odzwierciedlają zużycie całego zestawu.

Następnie szacuję przychód, uwzględniając kurs monety, trudność sieci, udział w puli i jej prowizję. Przykładowo koparka może wydobyć aktywa warte 64,01 dolara miesięcznie, ale po odjęciu 18,22 dolara za prąd zostaje 45,79 dolara — jeszcze przed uwzględnieniem ceny urządzenia i ewentualnych napraw. Przy sprzęcie za 1300 dolarów prosty szacunek wskazuje zwrot po około 28 miesiącach, o ile kurs, koszt energii i wydajność pozostaną bez zmian. W praktyce każda z tych wartości może się zmienić. Co więcej, rosnący hashrate sieci może zmniejszyć urobek nawet wtedy, gdy kurs nie spada.

150 000 zł przychodu, ale ile naprawdę zostaje w kieszeni?

Dlatego uwzględniam także koszt zakupu i obliczam wynik w dłuższym okresie. Serwer za 37 500 zł, zużywający około 34 800 kWh przez 48 miesięcy, wygeneruje rachunek za energię w wysokości około 24 360 zł przy stawce 0,70 zł albo 41 760 zł przy stawce 1,20 zł za kWh. Jeśli urobek klienta wyniesie 150 000 zł, po odjęciu ceny sprzętu i kosztu prądu pozostanie odpowiednio około 88 140 zł lub 70 740 zł przed podatkiem. Z kolei fotowoltaika może znacznie obniżyć koszt zasilania. Nie zakładam jednak, że każda wyprodukowana kilowatogodzina jest darmowa, ponieważ można ją przecież sprzedać do sieci.

Na wynik rentowności koparki wpływają następujące czynniki:

• koszt energii elektrycznej i rzeczywisty pobór mocy zestawu;
• kurs monety, trudność sieci oraz udział w puli i jej prowizja;
• cena zakupu sprzętu, naprawy, awarie i przestoje;
• płynność tokenów oraz możliwość ich sprzedaży;
• wartość ciepła odzyskanego z koparki i źródło ogrzewania, które ono zastępuje.

Na koniec odróżniam wartość tokenów od kwoty, którą faktycznie uzyskam z ich sprzedaży. Jeśli brakuje listingu lub płynności, bieżący przychód może istnieć tylko na papierze. W modelu akumulacji sprzedaję więc tokeny transzami dopiero wtedy, gdy wartość urobku z kilowatogodziny przewyższa jej koszt. Sprawdzam również scenariusze spadku kursu, wzrostu trudności, awarii i przestojów. Ponadto, jeśli wykorzystuję koparkę do ogrzewania i odzyskuję około 95% energii w postaci ciepła, oceniam, jakie źródło ogrzewania ono zastępuje. Dopiero po tych korektach wiem, czy koparka rzeczywiście zarabia, czy tylko generuje atrakcyjnie wyglądający przychód.

Bitcoin, Zcash i inne kryptowaluty: które koparki mogą zarabiać?

Oceniając opłacalność kopania, najpierw sprawdzam rachunek za prąd, a dopiero potem szacuję możliwy urobek. Bitcoin nadal wykorzystuje proof of work, jednak do jego wydobycia potrzeba dziś wyspecjalizowanych układów ASIC i bardzo taniej energii. Przykładowy Antminer S21+ może generować około 34 zł przychodu dziennie, ale przy cenie 1,0 zł za kWh sam prąd kosztuje około 86 zł na dobę, więc kopanie przynosi stratę. Z kolei nowszy S23 XP Hyd w przyjętych kalkulacjach wychodzi na zero tylko wtedy, gdy energia kosztuje nie więcej niż około 0,74 zł za kWh.

Zcash może wyglądać znacznie atrakcyjniej: w przykładowych warunkach Antminer Z15 Pro przynosi około 162 zł dziennego zysku przed korektami, a po odjęciu opłat puli i uwzględnieniu przestojów — około 151 zł. Wynik zależy jednak od kursu ZEC, trudności sieci, czasu pracy i ceny energii. W analizowanym przykładzie próg rentowności wypadał w pobliżu 387 USD za monetę. Przy innych walutach, takich jak Kadena, łatwiej utrzymać w domu niewielką koparkę pobierającą około 230 W. Jednak gdy przybywa urządzeń, nagrody dzielą się między większą liczbę uczestników. Dlatego przed zakupem sprawdzam aktualne parametry i obliczam zysk netto, zamiast zakładać, że dzisiejszy urobek utrzyma się przez kolejne lata.

Drogi prąd pożera zyski, a tani może zmienić zasady gry

Największe szanse mają osoby z fotowoltaiką, nadwyżkami energii lub dostępem do tańszej taryfy nocnej. Zestaw GPU o mocy około 1,06 kW, pracujący przez 95% czasu, zużywa mniej więcej 725 kWh miesięcznie. Przy stawce 0,70 zł za kWh prąd kosztuje około 508 zł miesięcznie, a przy 1,20 zł — około 870 zł. Jeśli udostępniasz moc projektom obliczeniowym, możesz gromadzić tokeny i sprzedawać je dopiero wtedy, gdy ich wartość w przeliczeniu na kWh przewyższy koszt energii. Nie oznacza to jednak gwarantowanej miesięcznej wypłaty: brak płynności lub słabszy rynek mogą opóźnić sprzedaż, a wynik zależy także od jej terminu.

Każdą koparkę traktuję jako ryzykowną inwestycję, a nie automat do zarabiania. Dlatego do ceny urządzenia doliczam koszty energii i chłodzenia, możliwe przestoje oraz zmiany trudności sieci. Uwzględniam również prowizję puli — często wynoszącą około 1% — i rzeczywisty pobór prądu, który mierzę watomierzem. Ciepło odpadowe może częściowo zastąpić ogrzewanie, zwłaszcza gdy korzystam z grzałki elektrycznej, ale nie chroni przed wahaniami kursu ani awariami. Najbardziej obiecujące wydobycie dotyczy Zcash przy sprzyjającym kursie oraz Bitcoina, gdy mam dostęp do wyjątkowo taniej energii. Przy standardowej domowej stawce w obu przypadkach najpierw przeliczam opłacalność na podstawie aktualnych danych.

Ryzyko, zwrot z inwestycji i zmienność kursów: co może zmniejszyć zysk?

Na zysk z koparki wpływają nie tylko liczba wydobytych monet, lecz także koszt energii, zmiany kursu i trudności sieci, wydatki na sprzęt oraz możliwość sprzedaży urobku. Poniższe punkty wyjaśniają, co może obniżyć zwrot z inwestycji i dlaczego wyniki kalkulatorów nie gwarantują przyszłych zysków.

• Cena energii elektrycznej. Koparka często działa przez całą dobę, dlatego nawet niewielka zmiana ceny kilowatogodziny może istotnie wpłynąć na wynik. Przykładowy zestaw, który pobiera około 1,06 kW i pracuje przez 95% czasu, zużywa około 725 kWh miesięcznie. Przy cenie 0,70 zł/kWh koszt energii wynosi około 24 tys. zł w ciągu czterech lat, a przy 3 zł/kWh — ponad 104 tys. zł. Tania energia, taryfa nocna lub nadwyżki z fotowoltaiki mogą poprawić rentowność, ale nie eliminują pozostałych ryzyk.
• Wahania kursów i płynności tokenów. Wartość wydobytych monet nie jest stała, więc ich kurs może spaść, zanim właściciel je sprzeda. Ponadto token nowego projektu może długo nie trafić na giełdę, a niski obrót może uniemożliwić sprzedaż większej ilości po oczekiwanej cenie. W efekcie urobek może znajdować się w portfelu, ale nie przynosić bieżącego przychodu.
• Rosnąca trudność i konkurencja w sieci. Gdy do wydobycia dołącza więcej koparek, na pojedyncze urządzenie przypada mniejsza część nagród. Jeśli pula monet pozostaje taka sama, wzrost hashrate’u sieci zmniejsza udział każdego górnika. Dlatego przychód może spaść, a zwrot z inwestycji wydłużyć się nawet wtedy, gdy kurs się nie zmienia.
• Koszt zakupu, awarie i starzenie się sprzętu. Zakup koparki to dopiero początek wydatków. Urządzenie może się zepsuć, wymagać naprawy albo stracić konkurencyjność wobec nowszych, wydajniejszych modeli. Przykładowy okres zwrotu wynoszący 28 miesięcy zakłada stały kurs i cenę prądu oraz nieprzerwaną pracę sprzętu. W praktyce żadne z tych założeń nie musi się spełnić.
• Rzeczywisty pobór prądu, przestoje i opłaty. Pobór podany w specyfikacji może różnić się od zużycia całego zestawu mierzonego przy gniazdku. Wynik obniżają również przerwy w pracy i opłaty puli wydobywczej. Kalkulacje często zakładają na przykład 1% opłaty i 95% czasu działania, dlatego warto zmierzyć pobór watomierzem oraz sprawdzić rzeczywiste warunki rozliczenia.
• Niepewny moment sprzedaży i podatki. Wartość urobku zależy od terminu sprzedaży. Akumulowanie tokenów i sprzedawanie ich transzami, gdy pojawi się płynność, może się opłacić, jednak kurs może w międzyczasie spaść. Ponadto kalkulator kopania zwykle nie uwzględnia podatku, który może być należny przy sprzedaży monet za złote lub użyciu ich do zapłaty.
• Nie każdą kryptowalutę wydobywa się w ten sam sposób. Bitcoin korzysta z mechanizmu proof-of-work, który wymaga dużej mocy obliczeniowej i zużycia energii. Ethereum przeszło natomiast na proof-of-stake, więc nie kopie się go już tradycyjnie za pomocą kart graficznych. Z tego względu opłacalność zależy od konkretnej sieci, sprzętu, kursu, nagród i kosztu prądu — wynik jednej koparki nie opisuje rentowności wszystkich urządzeń.

Zobacz również:  McDonald's: Odkryj swoje zarobki i benefity w pracy w Maku